วิธีเชื่อมท่อด้วยเครื่องเชื่อม E.F. (Electrofusion) ทีละขั้นตอน
ขูดผิว ทำความสะอาด มาร์กระยะ ยึดแคลมป์ สแกนบาร์โค้ด และรอเย็น ให้รอยเชื่อม E.F. ผ่านในครั้งเดียว พร้อมคำตอบว่าเครื่อง E.F. เชื่อม PP-R ได้ไหม
มาตรฐานอ้างอิง: DVS 2207-1 · ISO 15874-3
ขั้นตอนเชื่อม E.F. (ข้อต่อสวมแบบ coupler)
- เช็คเครื่องเชื่อมว่าจ่ายแรงดันไฟตรงกับข้อต่อได้ และเครื่องปั่นไฟมีกำลังพอตลอดรอบเชื่อม ทำงานในที่แห้ง ไม่มีฝุ่นหรือลมแรง และอย่าให้ท่อกับข้อต่อโดนแดดจนร้อนไม่เท่ากัน
- ตัดท่อให้ฉาก ลบคมด้านในและด้านนอก
- เช็คท่อไม่เบี้ยวเกิน 1.5% ของขนาดท่อ และไม่เกิน 3 มม. ถ้าเกินให้ใช้แคลมป์ดัดท่อให้กลม
- เช็ดฝุ่นออกก่อน แล้วมาร์กช่วงที่จะขูดให้ยาวกว่าระยะเสียบเล็กน้อย
- ขูดผิวท่อออกประมาณ 0.2 มม. ให้ทั่วทั้งช่วงที่มาร์ก ใช้เครื่องขูดแบบหมุนจะได้ความลึกสม่ำเสมอกว่าขูดมือ
- เช็ดผิวท่อที่ขูดแล้วและในข้อต่อด้วยน้ำยาที่ผู้ผลิตข้อต่อกำหนด เช่น แอลกอฮอล์ความเข้มข้นสูง กับกระดาษไม่มีขุย แล้วรอให้แห้ง ห้ามจับผิวที่เตรียมแล้ว
- เสียบข้อต่อเข้าจนสุดตัวหยุดกลาง แล้วมาร์กระยะเสียบบนท่อ ข้อต่อต้องเข้าได้โดยไม่ต้องฝืนหรือเอียง
- ยึดท่อและข้อต่อด้วยแคลมป์ ให้นิ่งตลอดทั้งช่วงเชื่อมและหล่อเย็น
- ต่อสายเชื่อม ขั้วต้องสะอาด และสายต้องไม่ถ่วงน้ำหนักอยู่บนข้อต่อ เช็คขนาดขาเสียบให้ตรงกับข้อต่อ
- สแกนบาร์โค้ดบนข้อต่อ แล้วเช็คว่าข้อมูลบนจอตรงกับข้อต่อ ถ้าสแกนไม่ได้ให้ใส่แรงดันไฟและเวลาตามฉลากข้อต่อเอง
- กดเชื่อม เครื่องจะหยุดเองเมื่อครบรอบ บันทึกผลไว้
- เช็คว่าตัวแสดงผลการเชื่อม (fusion indicator) บนข้อต่อดันขึ้นมา ไม่มี error และไม่มีเนื้อพลาสติกล้นออกนอกข้อต่อ ตัวแสดงผลบอกแค่ว่าเครื่องเชื่อมครบรอบ ไม่ได้รับรองคุณภาพรอยเชื่อม
- คงแคลมป์ไว้และห้ามขยับรอยต่อจนครบเวลาหล่อเย็นที่พิมพ์บนฉลากข้อต่อ
- ทดสอบแรงดันตามข้อกำหนดของงานก่อนใช้งานจริง
ปัญหาที่เจอบ่อย
| สิ่งที่ทำผิด | ผลที่เกิด |
|---|---|
| ไม่ขูดผิว หรือขูดไม่ทั่ว | ผิวท่อมีชั้นออกไซด์ เนื้อพลาสติกไม่หลอมติดกัน |
| ขูดลึกเกิน | ช่องว่างระหว่างท่อกับข้อต่อมากเกิน รอยเชื่อมไม่แน่น |
| จับผิวท่อหลังขูด หรือทิ้งไว้นานก่อนเชื่อม | ผิวเปื้อนอีกครั้ง |
| ใช้น้ำยาทำความสะอาดผิดชนิด (เช่น แอลกอฮอล์ผสมน้ำ) | คุณภาพรอยเชื่อมลดลง |
| เสียบท่อไม่ถึงรอยมาร์ก หรือท่อขยับระหว่างเชื่อม/หล่อเย็น | รอยเชื่อมไม่เต็ม ไม่ได้ใช้แคลมป์ยึด |
| ท่อเบี้ยวเกิน 1.5% หรือเกิน 3 มม. | ช่องว่างไม่สม่ำเสมอ ต้องดัดท่อให้กลมก่อน |
| ไฟดับหรือเครื่องปั่นไฟน้ำมันหมดกลางรอบ | รอบเชื่อมไม่ครบ ตามคู่มือผู้ผลิตส่วนใหญ่ต้องเปลี่ยนข้อต่อ |
| ข้อมูลบนเครื่องไม่ตรงกับข้อต่อ หรือข้ามข้อความเตือน | จ่ายความร้อนผิด กรณีร้ายแรงข้อต่อร้อนจัดจนไหม้ |
เครื่องเชื่อม E.F. เชื่อมท่อ PP-R ได้ไหม
ได้ ถ้าใช้ข้อต่อ E.F. สำหรับ PP-R โดยเฉพาะ ข้อต่อ PP แบบ electrofusion มีมาตรฐานรองรับใน ISO 15874-3 แต่ใช้ข้อต่อ E.F. ของท่อ PE กับท่อ PP-R ไม่ได้ เพราะต้องเป็นวัสดุเดียวกันจึงหลอมติดกัน และเครื่องเชื่อมต้อง (1) จ่ายแรงดันไฟได้ตามที่ข้อต่อกำหนด (2) อ่านบาร์โค้ดของข้อต่อได้ หรือให้ใส่แรงดันไฟและเวลาเองได้ (3) ขนาดขาเสียบตรงกับข้อต่อ
เลือกวิธีเชื่อมแบบไหนดี
| วิธี | เหมาะกับ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| เชื่อมชน (Butt fusion) | ท่อ PE ขนาดกลางถึงใหญ่ ท่อเลื่อนเข้าหากันได้ | ไม่ต้องใช้ข้อต่อ ตรวจขอบรอยเชื่อมด้วยตาได้ ท่อต้องหนาเท่ากัน |
| เชื่อม E.F. (Electrofusion) | ที่แคบ ท่อขยับไม่ได้ งานซ่อมหรือเชื่อมต่อเข้าระบบเดิม | ต้องใช้ข้อต่อ E.F. ทุกรอยต่อ เวลาเชื่อมมาจากบาร์โค้ดข้อต่อ |
| เชื่อมสอด (Socket fusion) | ท่อ PP-R ในอาคาร ขนาดเล็ก | ตั้งแต่ d63 ขึ้นไปควรใช้เครื่องช่วยกด เพราะต้องใช้แรงมาก |
เช่าเครื่องเชื่อม E.F. ได้ที่ เช่าเครื่อง · ดูราคาเครื่องและข้อต่อที่ เครื่องเชื่อม E.F.
แหล่งอ้างอิง
- DVS 2207-1 Welding of thermoplastics — Heated tool welding of pipes, pipeline components and sheets made of PE-HD, §5 Electro-socket welding (ฉบับ 2005, แปลอังกฤษ 2007)
- ISO 15874-3 Plastics piping systems for hot and cold water installations — Polypropylene (PP) — Part 3: Fittings (ครอบคลุมข้อต่อ PP แบบ electrofusion)
- ISO 12176-2 Equipment for fusion jointing polyethylene systems — Part 2: Electrofusion · ISO/TR 13950 รหัสบาร์โค้ดข้อต่อ
- GF Piping Systems, ELGEF Plus d20–d63 electrofusion fittings installation manual
- Plasson UK, ElectroFusion Installation Manual
- Radius Systems, Electrofusion jointing guidance (PE100+ Association)
- aquatherm Installer Manual (5th ed., 08/18) — การเชื่อม E.F. ท่อ PP-R
ทบทวนข้อมูลล่าสุด 2026-10-18 · ใช้ประกอบการทำงานเบื้องต้น งานจริงให้ยึดคู่มือของเครื่อง ข้อต่อ และท่อที่ใช้ และข้อกำหนดของโครงการเป็นหลัก
มีคำถามหน้างาน ทีมงาน NM ช่วยดูให้ได้
ถามทีมงานทาง LINE